Ο Σιδηροδρομικός Σταθμός Κατερίνης στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο

Συμμαχική αμαξοστοιχία στο Σιδηροδρομικό Σταθμό Κατερίνης έτοιμη να αναχωρήσει για την κατάληψη της Λάρισας (30 Μαΐου 1917). Πηγή: Παπαδημητρίου, Οι Σιδηρόδρομοι στον Βορειοελλαδικό χώρο, 74.

Κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Μακεδονία αποτέλεσε σημαντικό πεδίο στρατηγικής αντιπαράθεσης. Το φθινόπωρο του 1915 αγγλογαλλικά στρατεύματα αποβιβάστηκαν στη Θεσσαλονίκη για τη συγκρότηση του Μακεδονικού Μετώπου, ενώ το σιδηροδρομικό δίκτυο απέκτησε κρίσιμη σημασία για τη μεταφορά στρατευμάτων, πολεμικού υλικού και εφοδίων.

Η ολοκλήρωση της γραμμής Παπαπούλι–Πλατύ το 1916 συνέπεσε με τις ανάγκες του πολέμου. Ο Σιδηροδρομικός Σταθμός Κατερίνης εντάχθηκε αμέσως στα στρατιωτικά και συγκοινωνιακά δίκτυα της περιόδου. Στις 21 Μαΐου 1916 το σιδηροδρομικό δίκτυο επιτάχθηκε και τέθηκε υπό γαλλικό στρατιωτικό έλεγχο, ο οποίος διατηρήθηκε έως το 1920. Ο Σταθμός χρησιμοποιήθηκε ως σημείο μετακίνησης, ελέγχου και επιμελητείας.

Η παρουσία των συμμαχικών στρατευμάτων συνδέθηκε και με τις πολιτικές εντάσεις του Εθνικού Διχασμού. Τον Οκτώβριο του 1916 δυνάμεις της Εθνικής Άμυνας, με γαλλική υποστήριξη, κατέλαβαν την Κατερίνη, επιδιώκοντας τον έλεγχο του άξονα Θεσσαλονίκης–Νότιας Ελλάδας. Η περιοχή τέθηκε υπό επιτήρηση, με γαλλική στρατιωτική διοίκηση, επιτάξεις και αγγαρείες.

 

 

Στο πλαίσιο των τεχνικών έργων που εξυπηρετούσαν τις ανάγκες του Μετώπου, το καλοκαίρι του 1918 Βρετανοί μηχανικοί κατασκεύασαν σιδηροδρομική γραμμή στενού εύρους τύπου Decauville, μήκους περίπου 24 χιλιομέτρων, για τη μεταφορά λιγνίτη. Η γραμμή συνέδεε τα λιγνιτωρυχεία της Δρυάνιστας, του σημερινού Μοσχοποτάμου, με τη Σκάλα Βρωμερής και διερχόταν από την περιοχή του Σιδηροδρομικού Σταθμού Κατερίνης.

Ο Σταθμός συνδέθηκε έτσι από την αρχή της λειτουργίας του με την εμπειρία του πολέμου, την παρουσία ξένων στρατιωτικών δυνάμεων και την ένταξή του σε ευρύτερα πολιτικά και στρατιωτικά δίκτυα. Η περίοδος αυτή αποτέλεσε ένα από τα πρώτα ιστορικά στρώματα του παλίμψηστου του χώρου.

Κατασκευή του σιδηροδρόμου Decauville (1918)
Κατασκευή του σιδηροδρόμου Decauville (1918)

Γρηγορίου, Α. «Σιδηρόδρομος Λιγνιτωρυχείων Μοσχοποτάμου (Δράνιστα) Πιερίας». https://railwayheritage.blogspot.com/2015/04/dranista-lignite-mines-railway.html

Leon, George B. Greece and the Great Powers 1914–1917. Thessaloniki: Institute for Balkan Studies 143, 1974.

Λιάκος, Αντώνης. Ο ελληνικός 20ός αιώνας. Αθήνα: Πόλις, 2019.

Λούβη, Λίνα. «Το τέλος της Μεγάλης Ιδέας». Στο Η Μικρασιατική Καταστροφή 1922: Έξι στιγμές του Εικοστού αιώνα, επιμέλεια Χριστίνα Κουλούρη, 23–51. Αθήνα: Τα Νέα, 2010.

Μουρέλος, Γιώργος. «Η Προσωρινή Κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης και οι σχέσεις της με τους Συμμάχους (Σεπτέμβριος 1916–Ιούνιος 1917)». Μνήμων 8 (1982): 150–188.

https://doi.org/10.12681/mnimon.230.