Ο Σιδηροδρομικός Σταθμός από την Απελευθέρωση στον Εμφύλιο (1945–1949)

Μετά την Απελευθέρωση, η Κατερίνη δεν επέστρεψε άμεσα στην κανονικότητα. Τα Δεκεμβριανά, η Συμφωνία της Βάρκιζας και οι διώξεις που ακολούθησαν διαμόρφωσαν ένα περιβάλλον πολιτικής έντασης, φόβου και ανασφάλειας. Στην πόλη καταγράφονται επιθέσεις, συλλήψεις, παρακολουθήσεις και δράση της Εθνοφυλακής και παρακρατικών ομάδων, ενώ πολλοί κάτοικοι τέθηκαν υπό επιτήρηση ή οδηγήθηκαν στην παρανομία ή εντάχθηκαν σε αντάρτικες ομάδες στα Πιέρια και τον Όλυμπο.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Σιδηροδρομικός Σταθμός Κατερίνης παρέμεινε χώρος στρατιωτικού ελέγχου. Το λεγόμενο «Γερμανικό Φρούριο» επαναχρησιμοποιήθηκε από τον ελληνικό στρατό ως φυλάκιο και παρατηρητήριο, ενώ γύρω από τον Σταθμό εγκαταστάθηκαν μικρές τσιμεντένιες και λιθόκτιστες κατασκευές με στενά ανοίγματα, που παραπέμπουν σε φυλάκια της εμφυλιακής περιόδου.

Η διάταξη αυτών των εγκαταστάσεων συγκροτούσε έναν περιμετρικό δακτύλιο ελέγχου γύρω από τη συνοικία και τις βασικές εισόδους της, διατηρώντας τον Σταθμό ως χώρο επιτήρησης και περιορισμού της καθημερινής ζωής των κατοίκων. Με αυτόν τον τρόπο, οι μηχανισμοί ελέγχου της εμφυλιακής περιόδου πρόσθεσαν ένα ακόμη τραυματικό στρώμα στο ιστορικό παλίμψηστο του Σιδηροδρομικού Σταθμού, συνδέοντας την εμπειρία της Κατοχής με τη μετακατοχική βία και τον Εμφύλιο.

Ανάγνου, Θανάσης Γ. Στα Κάστρα του Αγώνα με τον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας. Το ημερολόγιο ενός αγωνιστή. Αθήνα: Σύγχρονη Εποχή, 1998.

Ζαρκανέλας, Αντώνης Ι. Η κόκκινη βία τη δεκαετία του ’40 στην Πιερία. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο, 2022.

Κούκη, Ελένη. «Από τον πόλεμο στην ειρήνη και από την ειρήνη στον πόλεμο (1944–1949)». Στο Η δεύτερη ζωή της Εθνικής Αντίστασης. Πρακτικές αναγνώρισης και αποκλεισμού 1944–2006, επιμέλεια Μ. Φυτιλή, Μ. Αυγερίδης και Ε. Κούκη, 43–78. Αθήνα: Θεμέλιο, 2022.

Λιάκος, Αντώνης. Ο ελληνικός 20ός αιώνας. Αθήνα: Πόλις, 2019.

Σαλπιστής, Νίκος. Κατερίνη 1941–1945. Μέρες Κατοχής Αντίστασης Δημιουργίας. Κατερίνη: χ.ε., 2003.

Τζεφρώνη-Ταμία, Χρυσούλα. Μια αντάρτισσα από τα Πιέρια. Μαρτυρίες από τη διαδρομή μου. Αθήνα, 2000.